VLUCHTEN HOEFT NIET MEER

Peter T. vanuit Suruç

Vorig weekend waren we met Solidarity for All nog in Calais om de goed 4.000 vluchtelingen daar te voorzien van het hoogstnoodzakelijke: een tent om zich tegen de regen te beschermen, een slaapzak, kookgerei, voedsel, schoenen, hout om de drassige ondergrond te bedekken of om zich rond een vuur te warmen. Omdat de overheid en grote NGO’s er afwezig blijven, was het aan de bevolking zelf de nood te lenigen.

Efficiënte, geïsoleerde tenten. Opgezet op een paar dagen tijd.
Efficiënte, geïsoleerde tenten. Opgezet op een paar dagen tijd.

 

Arm maar proper

Hier in noord Koerdistan hoeven dergelijke konvooien niet: de politiek en het bestuur nemen hun verantwoordelijkheid. En ze vangen op die manier niet een paar duizend maar letterlijk bijna twee miljoen vluchtelingen op. De kampen zijn allemaal voorzien van geïsoleerde tenten waarin telkens een gezin verblijft. Er is stromend water, er zijn sanitaire blokken, douchegelegenheid en per tentenblok een aansluiting op het elektriciteitsnet. Suruç is geen rijke stad maar een uitgegroeid dorp met goed 100.000 inwoners. Het kan dus wel.

Een sanitair blok in één van de vluchtelingenkampen.
Een sanitair blok in één van de vluchtelingenkampen.
De binnenkant van een sanitair blok
De binnenkant van een sanitair blok
Het Vluchtelingenkamp der Martelaren: containers met individueel sanitair en electriciteit per container. Opgebouwd in enkele weken tijd.
Het Vluchtelingenkamp der Martelaren: containers met individueel sanitair en electriciteit per container. Opgebouwd in enkele weken tijd.

De toekomst opbouwen

De vluchtelingen – net zoals de meesten die we gesproken hebben in Calais – willen maar twee dingen: een menswaardige opvang zolang ze op de vlucht zijn en een toekomst. Dat die toekomst zich niet noodzakelijk in Europa moet afspelen, daar zijn de meesten het hier over eens. Ze willen zo snel mogelijk terug naar hun huis en beginnen met de heropbouw. En daar kan hier een begin mee gemaakt: de Koerdische zelfverdedigingsmilities YPJ en YPG hebben Kobane bevrijd en de omgeving gezuiverd van IS (ook wel Daesh genoemd).

In de omgeving van Suruç, het kleine grensstadje dat deze zomer in het nieuws kwam omdat er 32 mensen stierven en honderden gewond raakten na een bomaanslag door Daesh, liggen een paar van die kampen. Ze hebben politieke namen als „het kamp der martelaren” of ‚Arin Mirxan Kamp’. Arin Mirxan was een jonge, Koerdische vrouw uit Kobane. Tijdens de belegering door Daesh verkoos ze boven de overgave de rol van het verzet. In plaats van zich te onderwerpen aan de dreigende mishandeling en seksueel misbruik door de mannen van Daesh, zei ze haar vrienden niet op haar te wachten, ze zou hen later vervoegen. Maar ze kwam nooit meer terug: ze had explosieven rond zich verzameld en blies zichzelf op temidden de Daesh-terroristen.

Arin Mirxan
Arin Mirxan

 

In het kamp dat naar haar genoemd is, spraken we met Mizgin. Ze komt ook uit Kobane en werd door de vluchtelingen gekozen als verantwoordelijke voor het kamp.

Mizgin
Mizgin

„In het begin waren er veel meer tenten,” zegt ze. 417 om precies te zijn. Daarvan resten er nu nog een kleine honderd. Meerdere families deelden een tent met elkaar maar nu is er meer plaats en zijn de meeste tenten opgedoekt. Wat nog rest, kan binnenkort ook weg. Alle vluchtelingen hier komen van Kobane. Ze gaan terug naar huis, zoals de 80.000 die hen vooraf gegaan zijn.

„Het kamp werd georganiseerd door de gemeente Suruç, samen met de partij HDP,” legt Mizgin uit. De HDP is de Democratische Partij van de Volkeren die bij de verkiezingen in juni over heel Turkije 13% van de stemmen haalde maar hier ongeveer 80% van de bevolking vertegenwoordigt.

„In het begin zat ik in een ander kamp. De meeste van mijn vrienden zijn naar Kobane teruggegaan. Maar ik ben naar hier gekomen om de mensen te helpen.”

Hoe werden jullie ontvangen door de mensen van Suruç en de streek?

Mizgin: In alle eerlijkheid, de mensen van Suruç en noord-Koerdistan hebben ons echt verwelkomd, ze hebben hun hart en armen voor ons geopend en zonder hen zouden we in een hopeloze situatie zitten, in angst. En mensen zouden sterven. We zijn heel blij en dankbaar dat ze ons zo ontvangen hebben.

Veel mensen zijn al teruggekeerd. Waarom?

Mizgin: De mensen zijn teruggekeerd omdat hun land nu vrij en veiligheid is. Ze zijn terug gegaan om hun stad herop te bouwen, om er opnieuw te gaan wonen.

Dat de stad en regio heroverd zijn, is voor een groot deel te danken aan de vrouwelijke zelfverdedigingseenheden (YPG) die Daesh bevochten hebben. Die YPG bestaan louter uit vrouwen en ze staan vooraan in de militaire strijd. Dat is eigenlijk precies het tegenovergestelde van de dingen waar Daesh voor staat.

Mizgin: Ware het niet voor YPG dan had Daesh ons uitgemoord, dat weten we zeker. De milities verdedigen ons niet alleen maar ze helpen ook met de organisatie van de gemeenschap, de heropbouw van de stad en de verdediging van de mensen, het bevrijden van hun land. Vrouwen die dergelijke dingen doen, dat is in alles het tegendeel van Daesh.

Veel van de besturen of organisaties hier hebben een vrouw als woordvoerder of co-voorzitter of in andere belangrijke functies. Dat is nogal uitzonderlijk in deze regio en het is ook nieuw.

Mizgin: De strijd van de vrouwen in deze regio en in deze strijd wordt bijzonder sterk en vormt een heel belangrijk deel van de samenleving. Daarom kozen we voor dit kamp ook de naam van Arin Mirxan. We zijn dat soort vrouwen, de strijd en de comité’s heel wat verschuldigd.

De vluchtelingencrisis heeft een ongekende omvang gekregen, er zijn zowat 9 miljoen mensen Syrië ontvlucht. Ligt de oplossing van dit vluchtelingenprobleem in de strijd hier, de situatie hier veranderen? Is dat de oplossing voor de vluchtelingencrisis?

Mizgin: Dat is zeker zo. De genocide, het massacre dat Daesh in Kobane organiseerde, is de reden waarom de mensen gevlucht zijn. En het feit dat het nu bevrijd is, betekent ook dat mensen terug kunnen, het is er veilig en er is zekerheid. Mensen willen terug om hun huis, hun stad en de samenleving opnieuw op te bouwen.

Wat kunnen mensen in Europa doen om ervoor te zorgen dat de vluchtelingen terug naar huis kunnen?

Mizgin: Wat YPJ en YPG gedaan hebben was cruciaal, ze hebben Daesh militair verslagen en dat is essentieel zodat we veilig en vrij terug kunnen naar ons huis en ons land. Als mensen willen helpen, dan in de eerste plaats door het concept en project van de zelfverdedigingseenheden te steunen.

Ze kunnen ons ook helpen bij de reconstructie van de stad, de scholen en huizen. Als ze ons daarbij helpen, dan gaan de vluchtelingen terug naar huis.

En dat is wat de vluchtelingen het meeste willen, terug naar huis?

Ja, dat is wat we willen en elke dag vertrekken er mensen terug. En tegen de volgende Aïd, zal het grootste deel van deze kampen ontruimd zijn. En we zijn heel dankbaar dat jullie naar hier komen maar als het lukt dan verwelkomen we je volgende keer bij ons thuis in Kobane.

Kobane
Kobane

Alle Mannen aan de Afwas

In een ander kamp wat verderop ontmoeten we Miriam. Zij is vluchtelinge en voert hier ook het woord. Dit kamp heet het kamp der martelaren omdat men hier de families huisvest die een familielid verloren in de strijd. „Opofferen,” zo zegt men. En de doden heten dan ‚martelaars’.

Miriam
Miriam

Een van haar zonen is zo’n martelaar uit de strijd tegen Daesh, net zoals haar dochter die gewond werd. De dochter is nu aan de beterhand en werkt als chauffeur voor de YPG, de vrouwelijke zelfverdedigingseenheden. Haar engagement blijft, ondanks haar verwondingen.

Ze lijkt niet meer zo jong, een doorgroefd gelaat, rimpels, getekend. Maar dat kan ook door de overvloedige zon komen, haar leeftijd is moeilijk in te schatten en ik wil er ook niet naar vragen. Hoe dan ook heeft ze nog de periode beleefd waar de gezinsstructuren zeer traditioneel waren, waar de rol van de mannen en vrouwen duidelijk en gescheiden was, ieder zijn plaats hoorde te kennen en de samenleving patriarchaal was. Ik vraag me dus af welke veranderingen ze zelf gemerkt heeft. „Maar de veranderingen zijn niet zo nieuw,” zegt ze. „Dat is 20 à 25 jaar geleden al begonnen. De achtergrond van die emancipatiestrijd ligt in die periode.”

Zelf leerde ze haar kinderen en in het bijzonder haar dochter dan ook dat een vrouwenlichaam niet zomaar een materieel ding is of een bezit van iemand of louter fysiek. „Het wil ook zeggen dat er geen vaste rol voor de vrouw bestaat. Mannen en vrouwen moeten verantwoordelijkheid en taken delen. Dat inzicht was een grote stap in de ontwikkeling van de gemeenschap.”
Ik beeld me in dat niet alle mannen zo blij zijn met die ontwikkelingen. Hoe reageren zij bij al die vrouwelijke burgemeesters, woordvoerders, verantwoordelijken, voorzitter? Voor hen moet dat een bizarre evolutie zijn geweest, toch?

„De belangrijkste reden voor het voortbestaan van de Koerdische gemeenschap is de rol van de Koerdische vrouwen. Koerdische mannen zijn op dat vlak doorgaans nogal conservatief en ze houden er niet echt van dat ze zulke dingen zien in de samenleving.” Daarom heeft ze zelf haar dochter gestuurd om te gaan vechten omdat de mannen zich ertegen verzetten.
„Dat de HDP, de PKK en de gemeenschap in het algemeen vooruitgang boeken, is in grote mate te danken aan de vrouwen. Voor er bijvoorbeeld afzonderlijke vrouwelijke militaire eenheden bestonden, vochten de mannen helemaal niet zo goed, ze waren absoluut niet zo moedig. Het waren de vrouwen die met bommen tot bij de vijand geraakten. En dat heeft andere vrouwen en dus ook mannen zeer veel moed gegeven.”

Een gelijkaardig verhaal doet de ronde over de sluipschutters: de besten onder hen zijn vrouwen. Omdat ze meer geduld oefenen, minder geldingsdrang hebben en de dingen goed willen doen. En als ze hun geweer uit elkaar halen om het te kuisen, doen ze er geen tien minuten over maar een half uur. „Als ze properder zijn, schieten ze juister…”

Is dat een van de redenen van het succes van de vrouwelijke eenheden: zij moeten Daesh wel verslagen, ze hebben namelijk geen keuze?

Jazeker, jazeker, Toen Daesh Kobane aanviel, leefden we met de Arabische bevolking samen. Er waren geen spanningen, er waren geen problemen. De mensen konden goed met elkaar overweg. Mannen behandelden vrouwen als bloemen: respectvol en zeer vriendelijk.
Maar toen Daesh opdook, de verkrachtingen, het onvoorstelbare geweld, de mishandelingen, was het de bedoeling om de Koerden uit te moorden en een groot massacre te veroorzaken.
Dit gevecht was onze unieke kans om in de wereld op het voorplan te treden. Maar eigenlijk hadden vrouwen gewoon geen keuze. Als we wilden overleven, moesten we vechten. En onze mannen moesten dat maar aanvaarden.

En zegt je man nooit „ga eens koken” of „ga kuisen”?

(lacht) Ieder doet zijn deel. Als de vrouw kookt, dan wast de man af. Of de man kuist en de vrouw ruimt op. We doen de dingen nu samen. Maar meestal worden dat soort dingen nu gedaan door jonge mannen (lacht).

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s