Birding in Kurdistan

Koerdistan ligt pal op één van de belangrijkste vogeltrekroutes ter wereld, tussen de overwinteringsgebieden in Afrika (en het Arabisch schiereiland) en de broedgebieden in Rusland. Een vogelkijker verwacht daarom massa’s boeken, artikels en reisverslagen over dit onderwerp, maar dat valt nogal tegen. Er bestaat geen enkel boek, geen enkel artikel  en geen enkel vogelreisverslag met deze titel en een zoek in google op “Birding in Kurdistan” geeft welgeteld twee hits.

Er zijn een paar vogelfotografen in Koerdistan, maar de meeste mensen hebben wel andere dingen aan hun hoofd. Gezien het drukke programma tijdens onze politieke studiereis, bleef er ook voor mij weinig tijd over voor het meer serieuze werk qua vogelen. Verwacht van deze blogpost dus geen grondig overzicht. Vogels kijken was beperkt tot enkele uren in het Azadi park van Slemani, enkele uren in het Qandil gebergte op de grens van Irak en Iran en waarnemingen vanuit een grote Amerikaanse Chevrolet op de route tussen Slemani en de grens van Rojava. Deze blogpost gaat vooral over iets anders.

Azadi Park in Sulaymaniyah

Azadi Park is een heel groot park en ligt pal in het midden van een relatief veilige en aangename stad met meer dan een miljoen inwoners.  Aanvullend op de blogpost van BirdingRob, kan ik nog putter (Goldfinch), boerenzwaluw (Barn swallow), huiszwaluw (Common house martin) en Gierzwaluw (Common swift) vermelden.

Twitching in Qandil

Dit gebied is volgens de perscontactpersoon van de KCK, Zagros Hiwa, vooral tijdens de migratieperiode een interessant gebied.

11024695_10204851351058316_1961846107031216469_n
Ochtendwandeling in Qandil

Ons bezoek, rond 21 maart, was iets te vroeg voor het seizoen want op 22 maart sneeuwde het zelfs. Tijdens het festival van Newroz trokken 4 kraanvogels (Common crane) over het festivalterrein en later op de dag cirkelde er een groep van 23 zwarte wouwen (Black kite) aan het gastengebouw van de KCK naar boven. Volgens de aanwezige ‘guerilla’ kwamen de wouwen mee dansen voor Newroz.De tiklijst van een ochtendwandeling (6u30) in de sneeuw: keep (Bramling), appelvink (Hawfinch), gaai (G.g.atricapillus) (Black-capped Jay), huismus (House sparrow), merel (Common blackbird) en putter (Goldfinch).

Vogels tikken op weg van Sulaymaniyah naar Rojava en in het Iraaks-Syrische grensgebied

Deze reis duurde ongeveer zes uur. De weg was soms niet zo heel ver verwijderd van het gebied dat door Daesh gecontroleerd wordt, we reden vaak 140 km/h en de chauffeur begreep mijn vraag om te stoppen, bij het zien van een KBV (klein bruin vogeltje), als stoppen binnen 20 minuten. Moeilijke omstandigheden dus. Hoewel we ons einddoel, Rojava, niet hebben bereikt (de Peshmerga van feodale heerser en miljardair Massoud Barzani hielden ons tegen aan de Syrische grens), was deze dag voor mij, met 4 nieuwe soorten op m’n life-list, een topdag. Tegen de avond stond de teller op 32.

Steppelandschap
De Tigris op de grens van Rojava.

5 aasgieren (Egyptian vulture) zittend, 12 zwarte ooievaar (Black stork) overtrekkend, roodstuitzwaluw (Red-rumped swallow),  huismus (House sparrow), kuifleeuwerik (Crested lark), bruinnekraaf (Brown-necked raven), Syrische bonte specht (Syrian woodpecker), huiszwaluw (Common house martin), zwarte wouw (Black kite), roodpootvalk (Red-footed falcon), balkansperwer (Levant sparrowhawk), sperwer (Eurasian sparrowhawk), gierzwaluw (Common swift), boerenzwaluw (Barn swallow), torenvalk (Common kestrel), veldleeuwerik (Eurasian skylark), indische kievit (Red-wattled lapwing), steppenkievit (Sociable lapwing), ooievaar (White stork), zomertortel (European turtle dove), spreeuw (common starling), palmtortel (Laughing dove), turkse tortel (Eurasian collared dove), zanglijster (mistle thrush), rotsduif (Rock pigeon), bonte kraai (Hooded crow), ekster (Eurasian magpie), hop (Hoopoe), vink (Common chaffinch), putter (Goldfinch), witte kwikstaart (White wagtail), witgat (Green sandpiper) ter plaatse aan de grens.

Leven in de bergen van Zagros

2015-03-22_20-10-16
Ontmoeting met Zagros

Kennis van – en aandacht voor vogelgeluiden en gedrag van dieren heeft ons al dikwijls het leven gered, zegt Zagros tijdens ons gesprek in de woonkamer van een gastgezin in Qandil, waar we de nacht zullen doorbrengen. Alarmroepjes van de verschillende vogelsoorten verraden de aanwezigheid van de vijand, wanneer we overdag verstopt zitten. Zagros draagt ook de naam van de bergketen waartoe Qandil behoort. Hij spreekt vlot Engels en combineert politiek – en PR werk met deeltijds werk in de zelfverdedigings-eenheden. De helft van de tijd slaapt hij boven in de bergen in grotten, vanavond slaapt hij in een huis.

Overdag beweegt de guerilla niet, alle verplaatsingen gebeuren ‘s nachts. Vooral in de zomer is dat een probleem. De dagen zijn veel te lang en te heet en alle acties moeten tijdens de veel te korte nacht gebeuren. Tijdens missies trekken we over smalle bergpaden in volslagen duisternis. We moet de weg heel goed kennen en we moeten de valkuilen kennen. We moeten op onze hoede zijn voor booby traps en andere vallen, die de vijand op de paden heeft gelegd. Het is niet meer als vroeger. Tegenwoordig zijn er nachtkijkers en warmtegevoelige camera’s die je positie vanop grote afstand ontdekken. Satelieten houden dit gebied voortdurend in de gaten en er vliegen drones om ons in de gaten te houden. Drones, zie je die soms? Ja, we zien ze, er zijn drones in de lucht en er zitten ook groepjes spionnen verstopt, vijandelijke eenheden, die zich in dit gebied ophouden. Er zijn ook dorpen met verklikkers. Doorheen al die obstakels moeten we dus onze weg vinden. Maar waar een wil is, is een weg, besluit hij.

gebombardeerdeSchool
School die in 2011 door de Turkse luchtmacht werd gebombardeerd

Turkse militaire- en paramilitairen eenheden hebben dit gebied, alles bij elkaar, 28 keer aangevallen. De laatste grondoperatie was in 2011, de eerste was in 1983. De belangrijkste operatie, Operation Sun, had plaats in 2008 in de Zap regio. Het Turkse leger, met de hulp van Amerikaanse drones, wou belangrijke strategische basissen van de PKK in Zuid-Koerdistan vernietigen. Maar dat is niet gelukt. Het Turkse leger heeft toen grote verliezen geleden, hoewel Erdogan net het omgekeerde beweerde en verklaarde dat de PKK uitgeschakeld was en Turkije gerust kon slapen. Na negen dagen hebben we hen, door gebruik van zowel guerillatactieken als klassieke oorlogstechnieken verdrongen.  Door hit and run aanvallen, maar ook door ons in te graven. We hadden ons teruggetrokken op een aantal stabiele, strategische plaatsen onder de grond, tunnels en grotten in de bergen, die ze, zelfs met artillerie en zware luchtbombardementen, niet konden vernietigen. De belangrijkste factor in deze overwinning was de vastberadenheid van de guerillastrijders om het Turkse leger te verslaan. Sommigen hebben toen zeven dagen niet geslapen, ze spreken er nu nog over… Misschien lichtjes overdreven, maar er zit een grond van waarheid aan die verhalen. Het was winter en voor de Turkse soldaten was het heel koud, maar voor de guerilla was dat normaal. Het was de eerste keer dat we vanuit  een ingegraven positie weerstand hebben geboden, tegengesteld aan guerillatactieken, en dat was onverwacht. Het Turkse leger is twintig kilometer in Zuid-Koerdistan kunnen binnendringen en werd dan tot stilstand gebracht. We maakten onze zware wapens lichter. Sommige wapens kunnen normaal niet door de guerilla kunnen gebruikt worden, je hebt een auto nodig. Een DSkK van 160 kg, bijvoorbeeld, bouwden we om tot één van 30 kg, zodat één persoon ze kon dragen. We hebben ook nieuwe wapens ontwikkeld, gebruikten sabotage en hadden ook snipers; allemaal zaken waaraan ze zich toen niet hadden verwacht.

Er is geen nood aan staten, gaat Zagros verder. Al dan niet kapitalistisch. Staatsgrenzen zijn kunstmatig – zowel voor mensen als voor vogels (lacht). Daarom hebben we het concept van democratische naties aangenomen. Een democratische natie is een consequent open natie. Identiteiten kunnen verschillen, worden samengevoegd, variëren doorheen de tijd, veranderen doorheen de tijd. Ons natie-idee is niet beperkt tot Koerden, Turken, Perzen, Arabieren.

Op mijn vraag of ze het nationaliteitenvraagstuk vanuit ander perspectief benaderen– zoals bijvoorbeeld het Austro-marxisme, de Jiddische Bund of de strijd voor zelfbeschikkingsrecht van inheemse volkeren, zoals de Sami in Noord-Europa– antwoord hij resoluut: ‘We zijn niet noodzakelijk geïnspireerd door die ideeën en voorbeelden. Maar wanneer je strijdt voor rechten van gemeenschappen, ga je op zoek naar modellen. Op sommige plaatsen zijn die modellen erg gelijkend.  We vertonen misschien veel gelijkenissen met bepaalde bewegingen in Latijns-Amerika of met die bewegingen in Europa die je vernoemde, maar die bewegingen zijn niet verenigd. Er moet een systeem opgezet worden, een platform, dat hen verenigt tot één sterke beweging, waarbij ze elkaar versterken. Mensen zijn ontgoocheld door het leven in het kapitalisme, maar ze niet echt een andere weg, ze zien de uitgang niet. Ze hebben een concreet voorbeeld nodig, je moet hen tonen waar er een mogelijke uitgang is. Iedere concrete implementatie van zo’n ander systeem, alle voorbeelden die je aanhaalt zijn kostbaar. Ze geven achtergrond en motivatie. Ze zijn een baken en tonen aan dat er een andere weg is, niet alleen een uitweg uit het kapitalisme, maar ook een pad dat wegleidt van de staat.’

We focussen we op democratische moderniteit en op democratisch zelfbestuur.  Op termijn willen we grenzen betekenisloos maken. We willen grenzen niet brutaal vernietigen, maar laten vervagen, vervangen door zachte grenzen. Grenzen hebben geen betekenis. Wat betekent onafhankelijkheid? Het idee van een natie-staat komt voort uit de de wens om aan mensen binnen een afgelijnd territorium bepaalde wetten op te leggen; niet vanuit de wens om Koerden, Arabieren, Turken onafhankelijk te laten zijn. Onafhankelijkheid is een idee dat geïmporteerd is, een idee dat oorspronkelijk vreemd was aan het Midden-Oosten. Voordien omhelsden Turken, Koerden en Arabieren elkaars cultuur en assimileerden ze in elkaars cultuur. Net zoals in de natuur geen enkel levend organisme onafhankelijk kan leven, zo kan ook geen enkele natie onafhankelijk zijn. 

 2015-03-23_13-56-50In de guerilla krijg je een praktische kennis van de natuur. Een groep vogels die plots opvliegt aan de overkant van de valei, vertelt je waar de vijand zit en in welke richting hij zich voortbeweegt. Of wanneer je bevoorbeeld geen eten meer hebt, dan moet je weten welke planten eetbaar zijn. Als je de verkeerde eet, wordt je ziek. Of paddenstoelen want sommigen zijn giftig. We hebben een algemene kennis van paddenstoelen. Die in het veld zijn over het algemeen eetbaar, die onder de bomen vaak giftig. Sommige paddenstoelen in Koerdistan hebben een hoed met een diameter van 40 cm. We maken er sneetjes in met een mes, strooien er wat zout in en roosteren ze boven gloeiende houtskool. Het Zagrosgebergte groeit vol grote paddenstoelen en de meesten zijn van heel goede kwaliteit. Een goede kennis van planten en dieren is essentieel voor een guerillastrijder.

Tips voor twitchers en natuurliefhebbers met linkse politieke voorkeuren of interesses

Koerdistan lijkt, vanuit het westen gezien, een moeilijk te bereizen en gevaarlijk gebied, maar het is me opgevallen hoe gekleurd en eenzijdig het beeld is dat ons bereikt. In werkelijkheid is Koedistan relatief veilig, althans in een aantal gebieden. Contacten ter plaatse zijn handig. Mede door onze contacten met de PYD, KNK en de KCK, is onze reis heel vlot verlopen. Al deze organisaties hebben een kantoor is Brussel.

Qandil is een absolute aanrader en is onderdeel van het Zagrosgebergte dat de thuis is van bedreigde diersoorten als gestreepte hyena.  Het is een perfecte uitvalsbasis voor bergtochten. Qandil is bereikbaar vanuit Slemani (Suleymaniah) en is slechts drie uur rijden met een taxi. Er zijn rechtstreekse vluchten vanuit Dusseldorf naar Sluleymaniah, de goedkoopste vlucht is met Germania.

De PKK in Qandil verzekerde ons dat iedereen die er komt aankloppen, welkom is en onderdak krijgt. Mannen en vrouwen slapen in aparte logies. Langere verblijven zijn mogelijk, we hebben mensen uit Brazilië ontmoet die er enkele maanden een taalopleiding en politieke vorming kwamen volgen en jaarlijks worden zomerkampen voor jongeren ingericht.

Wat neem je best mee?

Slaapzak en slaapmatje, verrekijker, vogelgids (Killian Mullarney en Dan Zetterström is prima), een regenjasje en bergschoenen.

Als je ter plekke wat over politiek wil kunnen meepraten, zijn de Prison Writings van Abdullah Ocalan een prima voorbereiding.

 

 

2 thoughts on “Birding in Kurdistan

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s