Vrouw durven zijn in de guerrilla

DSCF1932Eén enkele vraag was voldoende om Rosa, een guerrillastrijdster uit de bergen van Kandil, drie uur lang passioneel te doen vertellen over de geschiedenis van de vrouw binnen de guerrilla en de impact hiervan op de maatschappij. Ik boog me voorover, luisterde en bewonderde.

Haar verhaal begon bij de oorsprong van de beschaving. De eerste mensen die onderdrukt werden, waren de vrouwen vertelt ze. De vrouw heeft een grote prijs betaald in de geschiedenis door zich niet te organiseren. Tijdens revoluties in de geschiedenis nam de vrouw weinig plaats. De bevrijding van een volk is incompleet als je maar rekening houdt met 50% van de bevolking. Als na een strijd door mannen, nieuwe mannen aan de macht komen, dan staan de vrouwen nog steeds onder de controle van de mannen. Dit zou nooit een echte bevrijding kunnen betekenen.

Theoretisch was het voor de guerrilla al van bij het begin van zijn ontstaan duidelijk dat een echte bevrijding maar mogelijk was als ook de vrouw bevrijding kende. In de praktijk daarentegen, ging deze bevrijding niet zonder hinderpalen.

De eerste vrouw die zich aansloot bij de Koerdische bevrijdingsstrijd was Sakine Cansiz (http://en.wikipedia.org/wiki/Sakine_Cans%C4%B1z). Haar strijd is een groot voorbeeld geweest voor vele vrouwen in de bevrijdingsstrijd en in de Koerdische samenleving.

Hoewel het oorspronkelijk niet echt maatschappelijk aanvaard werd dat een vrouw zich aansloot bij een politieke partij of bij de guerrilla, hebben de eerste vrouwelijke martelaren en gevangenen veel losgeweekt. Voordien werd oorlog voeren geassocieerd met mannelijke eigenschappen. Een man is moedig, strijdvaardig,… Het feit dat ook vrouwen konden opkomen voor een zaak, konden strijden voor de bevrijding van hun volk en zelfs voor hun volk konden sterven heeft dan ook een grote impact gehad. Mannelijke en vrouwelijk eigenschappen werden opnieuw gedefinieerd.

Van in het begin waren de vrouwen in de guerrilla onder elkaar al bezig over de vrouwenstrijd. Ze hielden seminaries en lazen over de geschiedenis van de vrouw. Maar de belangrijkste stap naar vrouwenemancipatie bleek hun zelforganisatie. Vele vrouwen die zich aansloten bij de guerrilla kwamen uit een context waarin ze onderdrukt werden. Opkomen voor zichzelf of beslissingen nemen voor zichzelf bleek dan ook niet evident. De mannen die zich aansloten hadden op hun beurt hun seksistische reflexen nog niet verloren. De vrouwen werden zo vaak ingeschakeld in de mannelijke agenda. En de vrouw liet dit toe, omdat ze gewoon niet anders kende.

Door zichzelf te organiseren werden ze als het ware gedwongen om voor zichzelf op te komen en zelf beslissingen te nemen. In 1992 richtten ze eigen gewapende eenheden op en na het congres van 1995 konden ze op alle niveau’s zelf beslissen. Ze kregen een eigen hoofdkwartier en alle zaken die vrouwen aanbelangen konden autonoom worden beslist.

Meer en meer werd de vrouwenstrijd geradicaliseerd. En onvermijdelijk geraakte ze hierdoor in conflict met de mannen. Mannen belandde als het ware in een existentiële crisis. Plots kon de man de vrouw niet meer overheersen en ook de schuld van een militair verlies kon hij enkel en alleen bij zichzelf vinden.

Mannen moesten loskomen van hun ideeën over hoe een vrouw volgens hen moest zijn. Hoe een vrouw was, werd voortaan enkel en alleen door de vrouw zelf beslist. En een aantal privileges moesten ze laten varen.

In 1999 richtten de vrouwen een eigen tak van de partij op met 5 belangrijke principes:

1) Vaderlandsliefde: Altijd opkomen voor je land en je volk, ook in je daden. Het is belangrijk om je taal en cultuur te laten verder leven.

2) Organiseren: Als je niet georganiseerd bent, ben je voor het grijpen en kunnen de hegemonen je gebruiken zoals zij dat willen. Organisatie is dus erg belangrijk.

3) Strijd: Dit is te verstaan in de brede zin van het woord. Aandacht hebben voor maatschappelijke problemen, economische en sociale strijd.

4) Ethiek en esthetiek: Esthetiek betekent hier niet het uiterlijk voorkomen, maar wel het interne karakter van de mensen. Menselijke relaties moeten gebeuren op basis van respect en niet op basis van eigenbelang.

Onderwijs moet worden ontdaan van mannelijke hegemonie en moet meer op basis van vrouwelijke eigenschappen gebeuren.

5) Vrouwelijk zelfbewust zijn

Ondertussen kan de vrouw in de partij echt haar stempel zetten en is de vrouwelijke inbreng vaak doorslaggevend. Er wordt aandachtig naar de vrouwen geluisterd en ze worden echt gerespecteerd. Vrouwen beslissen over alles wat hen aanbelangt en besturen mee op alle niveau’s.

Kort sluit Rosa het gesprek af met haar visie op de vrouw in de westerse samenleving. Ze vertelt dat het feminisme voor belangrijke verwezenlijkingen heeft gezorgd in het Westen, maar dat dit wordt uitgehold door het liberalisme. Opkomen voor een zelfde loon voor de vrouwen, betekent dat je de man nog steeds als referentie neemt. Vrouwen moeten zich organiseren en eigen referenties scheppen. Vrouwen moeten zelf bepalen waar de maatschappij voor hen naartoe moet evolueren en wat zij daarbinnen willen bereiken.

Ze nodigt me tenslotte uit om enkele maanden bij hen te komen wonen en met eigen ogen hun strijd te ervaren. De tijd met haar was veel te kort. Een stormloop van vragen ontspruiten in mijn hoofd: Wat weet ik eigenlijk over de geschiedenis van de vrouw? Wat is de positie van de vrouw in België? Wie neemt politieke beslissingen over de vrouw? In welke mate slaagt de vrouw erin zich te organiseren in België?…

En eerlijk gezegd blijf ik het antwoord op veel van deze vragen schuldig. Lang heb ik met de illusie geleefd dat de positie van de vrouw geen probleem meer is ‘in het Westen’.

De woorden van Rosa zinderen nog dagen na en telkens als ik naar het armbandje kijk dat ik van haar kreeg voel ik haar strijdbaarheid weer in mij opborrelen.

Rosa betekent zon in het Koerdisch. Mij en alvast ook veel andere vrouwen heeft ze alleszins weten te verlichten.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s