Newroz of de renaissance van democratie

IMG_0058De vlucht naar Irak zit tjokvol. Voor heel wat Koerden is het ogenblik aangebroken van de jaarlijkse reis naar de familie. De lente valt samen met nieuwjaar en heet Newroz. Met honderdduizenden trekken ze de bergen in voor dit lentefeest. Niet alleen voor het feest met traditionele muziek en dansen maar ook omdat er allerlei debatten en bijeenkomsten worden ingericht. Een soort gigantische ‘fête de l’humanité’ verspreid over een hele gebied waar Koerden woonachtig zijn. Dit wordt onze bestemming voor het weekend.

Maar op onze vlucht zijn we niet de enige niet-Koerden. Zo worden we vergezeld door twee jonge vrouwen van Argentinië, actief in de Partido Socialista del Trabaljadores. Dokters die ook de vrouwenstrijd beter willen leren kennen. Paulo, een jonge Braziliaan, afkomstig van Porto Allegre, is er ook bij. Hij gaat een maand of twee Koerdisch leren en ‘ideologische klassen’ volgen. En dan er zijn ook twee Duitse vrouwen van de partij. De gender-evenwicht van onze delegatie is minimalistisch. Niet dat we dat niet wisten maar het wordt toch nog eens benadrukt door Meral C, voorzitster van de Koerdische vrouwenraad.

Meral komt net terug uit Nepal waar ze contacten heeft gelegd met een radicaal linkse partij die tot voor kort in de regering zat van nationale eenheid. ‘Ze hebben zich aan de macht verbrand en zijn hun steun onder volk kwijt’. Ze ontmoette ginds voormalig eerste minister van Nepal: ‘ze zijn geïnteresseerd in onze benadering van democratisch zelfbestuur.’ Net zoals Paulo, de Braziliaan. Maar die heeft dan weer de ervaring van Porto Allegre op zak. In Porto Allegre heeft men sinds eind jaren 90 een ervaring van participatief budget. Niet altijd makkelijk, geeft hij grif toe en ‘soms komt het ook neer op het verdelen van schaarse middelen’… Meral reist veel. Binnen vier dagen vertrekt ze naar het Wereld Sociaal Forum in Tunis. In het najaar vertoefde ze in Baskenland en Catalonië. ‘Ik heb er ontmoetingen gehad met linkse nationalistische partijen en bewegingen. Deze hebben het soms moeilijk met ons standpunt. Je moet durven stilstaan bij wat onafhankelijkheid concreet kan inhouden. Ik reed over de autostrade met mijn Catalaanse vrienden en ze klaagden over de tol. ‘Al dat geld gaat naar Madrid terwijl wij het hier nodig hebben…’ Meral vroeg hen of ze tol willen betalen opdat het geld in terecht komt op de bankrekening van één of ander Catalaans pensioenfonds die de concessie van de autostrade zou overnemen. Het gebruik van infrastructuur draagt bij tot de economie maar produceert op zichzelf toch geen rijkdom? Waarom moet je het gebruik ervan dan belasten?

‘Wij luisteren naar hun standpunt en respecteren hun benadering’. Toch stelt ze dat een onafhankelijk Catalonië of Baskenland in de realiteit misschien een lege huls zal worden. ‘Onafhankelijkheid is een middel voor zelfbestuur maar niet noodzakelijk het enige… ‘Een eigen staat is bovendien iets dat je op een ander pad brengt…

IMG_0005Onze Koerdische vrienden hebben het niet zo voor ‘de staat’, ze zijn in feite liberaler dan de liberalen, of beter, radicaal libertair. ‘We pogen zoveel mogelijk van onderuit te werken. Wijkraden of gemeenteraden kunnen rechtstreeks samenwerken, bilateraal of multilateraal. Federalisme is een goed werkend principe, meent ze. Elkeen is ook verantwoordelijk voor het geheel maar beslissingsmacht wordt zoveel mogelijk verdeeld. ‘We hebben het handvest van Rojava gedurende twee jaar in allerlei geledingen besproken.’ Er is natuurlijk ook centralisatie, op militair vlak is dit nu onvermijdelijk maar naar de YPG, die professioneel werken, geven de bevolking ook training in zelfverdediging.

Vorige week vonden er voor het eerst gemeenteraadsverkiezingen plaats in Rojava. Te midden van de strijd tegen IS. ‘Maar we willen niet wachten met het democratiseren van de samenleving’

We kijken uit naar de resultaten. Maar voorlopig wordt ons de toegang tot Rojava ontzegd. De medestanders van de Koerdische partijen die het voor het zeggen hebben in Iraaks Koerdistan hebben glansrijk verloren en sluiten de grens af voor ons. Iraaks Koerdistan wordt bestuurd door de medestanders van Massoud Barzani of Jalal Talabani. Hun regime teert op de olierente. In Iraaks Koerdistan overheerst een feodaal tribaal politiek stelsel. Je kan geen winkel openen zonder steekpenningen en peterschap van de grote clans. Je betaalt hen evenzeer belastingen als de administratie. Het model van Rojava wint aan populariteit in Iraaks Koerdistan en de traditionele machtsevenwichten beginnen te wankelen. Democratie is sterker dan een feodale overheersing of een maffieuze oligarchie. Niet het minst omdat ze ook gedragen en voortgestuwd wordt door de vrouwen.

One thought on “Newroz of de renaissance van democratie

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s